Latest Maharashtra State Board (SSC & HSC) 2026-27 Syllabus Digest & Solutions Updated!
Class 6Marathi (Aksharbharati / Sulabhbharati)2026-27 Syllabus

Chapter 13 मोठी आई Solutions

Complete Maharashtra State Board Balbharati & Yuvakbharati textbook solutions for Chapter 13 मोठी आई. Step-by-step solved exercises, numerical problems, and digest answers.

40 Solved Questions13 Diagrams1500 words

Maharashtra State Board Class 6 Marathi Solutions Chapter 13 मोठी आई

Marathi Sulabhbharti Class 6 Solutions Chapter 13 मोठी आई Textbook Questions and Answers

1. एका वाक्यात उत्तर लिहा.

प्रश्न अ.
घर बांधण्यासाठी कोणकोणत्या वस्तू लागतात?
उत्तर:
दगड, माती, विटा, चुना व लाकूड इत्यादी या वस्तू घर बांधण्यासाठी लागतात.

प्रश्न आ.
जमिनीच्या पोटात कोणकोणती खनिजे सापडतात?
उत्तर:
चांदी, रूपे, पितळ, तांबे, कथील, दगडी कोळसा, लोखंड इ. खनिजे जमिनीच्या पोटात सापडतात.

प्रश्न इ.
कारखान्यात धातूपासून कोणकोणत्या वस्तू तयार होतात?
उत्तर:
लोखंडी खुा, पलंग, सुया, टाचण्या, चाकू, कात्र्या, गुंड्या, काचेचे सामान, मोटारी, आगगाड्या, विमाने इत्यादी वस्तू कारखान्यात धातूपासून तयार होतात.

प्रश्न ई.
चुना कशासन तयार करतात?
उत्तर:
चुनखडीच्या खडकापासून चुना तयार करतात.

प्रश्न उ.
लेखिकेच्या मते मातृभूमीबद्दल प्रेमभाव का बाळगावा?
उत्तर:
माणसांना प्रत्येक गोष्ट या भूमीनेच दिली आहे, म्हणून लेखिकेच्या मते मातृभूमीबद्दल प्रेमभाव बाळगायला हवा.

2. तुम्ही खात असलेल्या अन्नपदार्थांतील कोणकोणत्या वस्तू जमिनीकडून आपणांस मिळतात, यांची यादी बनवा.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
तुम्ही खात असलेल्या अन्नपदार्थांतील कोणकोणत्या वस्तू जमिनीकडून आपणांस मिळतात, यांची यादी बनवा.
Solution & Step-by-Step Answer:

3. आपण मातृभूमीबद्दल प्रेमभाव का बाळगायला हवा ते तुमच्या शब्दांत लिहा.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
आपण मातृभूमीबद्दल प्रेमभाव का बाळगायला हवा ते तुमच्या शब्दांत लिहा.
Solution & Step-by-Step Answer:
मातृभूमी म्हणजेच जमीन, काळी आई आपणास अन्न-वस्त्र देते, दाग-दागिने देते, घरदार देते, धनधान्य देते, भांडीकुंडी देते, पाटी-पेन्सिल देते. त्या भूमीतले अन्न खाऊनच आपण मोठे झालो, शहाणे झालो. माणसांना प्रत्येक गोष्ट दिली ती या भूमीनेच. माती आहे म्हणूनच आपण जिवंत आहोत. म्हणून अशा या दातृत्वपूर्ण मातृभूमीबद्दल प्रेमभाव बाळगायला हवा.

4. ‘मोठी आई’ साठी पाठात वापरले गेलेले शब्द शोधून लिहा.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
‘मोठी आई’ साठी पाठात वापरले गेलेले शब्द शोधून लिहा.
Solution & Step-by-Step Answer:

5. पाटीपेन्सिल’ सारखे जोडशब्द पाठातून शोधून लिहा.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
पाटीपेन्सिल’ सारखे जोडशब्द पाठातून शोधून लिहा. उत्तरः

6. खालील शब्दांचे समनार्थी शब्द लिहा.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
खालील शब्दांचे समनार्थी शब्द लिहा.
Solution & Step-by-Step Answer:
block bg-white dark:bg-slate-900/80 border-l-4 border-emerald-500 rounded-r-xl p-5 my-3 shadow-xs border border-slate-200/60 dark:border-slate-800">
Solution & Step-by-Step Answer:
(अ) मातृभूमी – धरित्री, धरती, पृथ्वी (आ) आई – माता, माय, जननी

7. हे शब्दा असेच लिहा.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
हे शब्दा असेच लिहा.
Solution & Step-by-Step Answer:

8. खालील पदार्थ कशापासून बनतात ते लिहा.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
खालील पदार्थ कशापासून बनतात ते लिहा. उदा. साखर – ऊस
Solution & Step-by-Step Answer:
(अ) फुटाणे – चणे (आ) मनुके – द्राक्षे (इ) भाकरी – ज्वारी, बाजरी, तांदूळ, नाचणी (ई) चपाती – गहू (उ) वेफर्स – बटाटे (ऊ) सॉस – टोमॅटो (ए) सरबत – कोकम, लिंबू इ. (ऐ) चिक्की – गुळ, शेंगदाणे, तीळ.

9. खालील शब्दांचे अनेकवचन लिहा.

(अ) तुळई – तुळया
(आ) बिजागरी – बिजागऱ्या
(इ) झाड – झाडे
(ई) दागिना – दागिने
(उ) कवठ – कवठे

10. खालील तक्ता भरा.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
खालील तक्ता भरा.
Solution & Step-by-Step Answer:

मनुष्याचे खादय

घरबांधणीला उपयुक्त वस्तू

विविध खनिजे

प्राण्यांचे खादय

धान्य, कडधान्य

लाकूड

लोखंड

पाला, पाचोळा

भाज्या

लोखंड

सोने

गवत

फळे

माती

चांदी

मांस

मांस, मटण

चुना

पितळ

कडबा

11. शेतात पीक यावे म्हणून शेतकरी कोणकोणती कामे करतो ते खालील वेबमध्ये लिहा.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
शेतात पीक यावे म्हणून शेतकरी कोणकोणती कामे करतो ते खालील वेबमध्ये लिहा. उत्तरः

12. खालील तक्ता पूर्ण करा.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
खालील तक्ता पूर्ण करा.
Solution & Step-by-Step Answer:
block bg-white dark:bg-slate-900/80 border-l-4 border-emerald-500 rounded-r-xl p-5 my-3 shadow-xs border border-slate-200/60 dark:border-slate-800">
Solution & Step-by-Step Answer:

लोखंडी वस्तू

काचेच्या वस्तू

लाकडी वस्तू

मातीच्या वस्तू

1. खुर्ध्या

ग्लास

खुर्ध्या

घागर

2. पलंग

बाटली

टेबल

माठ

3. सुया

मूर्त्या

पलंग

रांजण

4. टाचण्या

फुलदाणी

कपाट

हंडी

5. चाकू

आरसा

खेळणी

खेळणी

6. कात्र्या

बरणी

बैलगाडी

भांडी

7. गाड्या

बांगड्या

नांगर

कुंड्या

8. मोटारी

बशी

कुळव

घरे

9. आगगाड्या

दिवे

पाट

फुलदाण्या

10. विमाने

घड्याळ

दरवाजे

बरणी

13. जमिनीच्या खाली येणारी पिके व जमिनीच्या वर येणारी पिके यांची माहिती करून घ्या. त्यांची यादी तयार करा.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
जमिनीच्या खाली येणारी पिके व जमिनीच्या वर येणारी पिके यांची माहिती करून घ्या. त्यांची यादी तयार करा. उत्तरः

14. खालील वस्तूंपासून तुमच्या घरी कोणकोणते पदार्थ तयार केले जातात. याविषयी आपापसांत गप्पा मारा.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
खालील वस्तूंपासून तुमच्या घरी कोणकोणते पदार्थ तयार केले जातात. याविषयी आपापसांत गप्पा मारा.
Solution & Step-by-Step Answer:

15. मोठ्या आईपासून प्राप्त होणाऱ्या गोष्टी लिहून आकृती पूर्ण करा.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
मोठ्या आईपासून प्राप्त होणाऱ्या गोष्टी लिहून आकृती पूर्ण करा. उपक्रम: आई, मातृभूमी या विषयावरील कवितांचा संग्रह करून त्या कवितांचे वर्गात वाचन करा. प्रकल्प: शिक्षक किंवा पालकांच्या मदतीने जवळच्या शेताला भेट दया. शेतात येणाऱ्या विविध पिकांचे निरीक्षण करून शेतातील अन्नधान्याबद्दल माहिती मिळवा.
Solution & Step-by-Step Answer:

16. खालील वाक्यांत (?, !, ‘-‘, “-“,.,,) ही विरामचिन्हे घालून वाक्ये पुन्हा लिहा.

प्रश्न अ.
आवडले का तुला पुस्तक आई म्हणाली.

Solution & Step-by-Step Answer:

“आवडले का तुला पुस्तक?” आई म्हणाली.

प्रश्न आ.
तो प्रामाणिक आहे बाबांनी सांगितले.
उत्तर:
तो ‘प्रामाणिक’ आहे बाबांनी सांगितले.

प्रश्न इ.
गणू म्हणाला अगं आई उदया सुट्टी आहे असे दिनूने सांगितले म्हणून मी शाळेत गेलो नाही
उत्तरः
गणू म्हणाला, “अगं आई, उदया सुट्टी आहे, असे दिनूने सांगितले. म्हणून मी शाळेत गेलो नाही.”

प्रश्न ई.
अहाहा किती छान चित्र आहे.
उत्तर:
अहाहा! किती छान चित्र आहे!

प्रश्न उ.
तुला लाडू आवडतो भका.
उत्तर:
तुला लाडू आवडतो का?

प्रश्न ऊ.
माझे काका मुंबईला राहतात
उत्तरः
माझे काका ‘मुंबईला’ राहतात.

प्रश्न ए.
मधू राजा रझिया व मारिया गप्पा मारत बसले
उत्तर:
मधू, राजा, रझिया व मारिया गप्पा मारत बसले.

Class 6 Marathi Chapter 13 मोठी आई Additional Important Questions and Answers

रिकाम्या जागी योग्य शब्द भरून वाक्य पूर्ण करून लिहा.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
आपली आई आपल्यावर किती …………… करते.
Solution & Step-by-Step Answer:
माया
प्रश्न 2 Maharashtra Board Solution
तिचे नाव भूमी ! ……………!
Solution & Step-by-Step Answer:
जमीन
प्रश्न 3 Maharashtra Board Solution
माती आहे म्हणूनच आपण …….. आहोत.
Solution & Step-by-Step Answer:
जिवंत
प्रश्न 4 Maharashtra Board Solution
जेवणाच्या ताटातला प्रत्येक ………….. मोठ्या आईने दिला.
Solution & Step-by-Step Answer:
जिन्नस
प्रश्न 5 Maharashtra Board Solution
दाराच्या कड्या, तुळया व बिजागऱ्या आहेत.
Solution & Step-by-Step Answer:
लोखंडी
प्रश्न 6 Maharashtra Board Solution
त्या मोठ्या आईचे केवढे …..मानले पाहिजेत!
Solution & Step-by-Step Answer:
उपकार
प्रश्न 7 Maharashtra Board Solution
त्या भूमीतले …………….. खाऊनच आपण मोठे झालो.
Solution & Step-by-Step Answer:
अन्न
प्रश्न 8 Maharashtra Board Solution
माणसांना प्रत्येक गोष्ट दिली ती या …………………
Solution & Step-by-Step Answer:
भूमीनेच
प्रश्न 9 Maharashtra Board Solution
त्या मायभूमीबद्दल आपण मनात नेहमी ………………….. बाळगावयास नको का?
Solution & Step-by-Step Answer:
प्रेमभाव
प्रश्न 10 Maharashtra Board Solution
पली मोठी ………………… म्हणजेच आपली मायभूमी!
Solution & Step-by-Step Answer:
आई

खालील प्रश्नांची एक ते दोन वाक्यात उत्तर लिहा.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
आपल्या आईहूनही एक मोठी आई आहे ती कोण?
Solution & Step-by-Step Answer:
आपल्या आईहूनही एक मोठी आई आहे, तिचे नाव ‘भूमी! जमीन’!
प्रश्न 2 Maharashtra Board Solution
जमिनीत काय आहे?
Solution & Step-by-Step Answer:
जमिनीत माती आहे.
प्रश्न 3 Maharashtra Board Solution
आपण आज जिवंत कोणामुळे आहोत?
Solution & Step-by-Step Answer:
माती आहे म्हणून आज आपण जिवंत आहोत.
प्रश्न 4 Maharashtra Board Solution
जेवणाच्या ताटातला प्रत्येक जिन्नस आपणास कोणी दिला?
Solution & Step-by-Step Answer:
जेवणाच्या ताटातला प्रत्येक जिन्नस आपणास मोठ्या आईने दिला.
प्रश्न 5 Maharashtra Board Solution
गहू, तांदूळ व जोंधळे कोठे तयार होतात?
Solution & Step-by-Step Answer:
गहू, तांदूळ व जोंधळे आपणास शेतातूनच म्हणजेच मातीतून मिळतात.
प्रश्न 6 Maharashtra Board Solution
कापूस कोठून मिळतो?
Solution & Step-by-Step Answer:
कापूस कपाशीच्या झाडापासून मिळतो.
प्रश्न 7 Maharashtra Board Solution
रेशीम कोठून मिळते?
Solution & Step-by-Step Answer:
रेशीम रेशमाच्या किड्यापासून मिळते.
प्रश्न 8 Maharashtra Board Solution
रेशमाचे किडे कोणत्या झाडावर जगतात?
Solution & Step-by-Step Answer:
रेशमाचे किडे तुतीच्या झाडावर जगतात.
प्रश्न 9 Maharashtra Board Solution
प्रत्येक गिरणी व प्रत्येक कारखाना कशामुळे चालतो?
Solution & Step-by-Step Answer:
प्रत्येक गिरणी व प्रत्येक कारखाना लोखंड व कोळसा यामुळे चालतो.
प्रश्न 10 Maharashtra Board Solution
विटा कशापासून बनवल्या जातात?
Solution & Step-by-Step Answer:
विटा लाल मातीपासून बनवल्या जातात.
प्रश्न 11 Maharashtra Board Solution
लाकूड कोठून आणतात?
Solution & Step-by-Step Answer:
मोठमोठ्या रानांतील वाळलेली प्रचंड झाडे तोडून लाकूड आणतात.
प्रश्न 12 Maharashtra Board Solution
गाई-म्हशींपासून आपण काय मिळवतो?
Solution & Step-by-Step Answer:
दूध, दही, तूप आपण गाई-म्हशींपासून मिळवतो.
प्रश्न 13 Maharashtra Board Solution
गाई-म्हशी कशावर जगतात?
Solution & Step-by-Step Answer:
गवत व कडबा यांवर गाई-म्हशी जगतात.

व्याकरण व भाषाभ्यास.

प्रश्न 1 Maharashtra Board Solution
एक- अनेक लिहा.

Solution & Step-by-Step Answer:

प्रश्न 2 Maharashtra Board Solution
एक – अनेक लिहा.
Solution & Step-by-Step Answer:

प्रश्न 3 Maharashtra Board Solution
पाठात आलेले जोडशब्द शोधून लिहा.
Solution & Step-by-Step Answer:
प्रश्न 13 Maharashtra Board Solution
खालील वस्तूंपासून तुमच्या घरी कोणकोणते पदार्थ करतात ते वेब मध्ये लिहा.
Solution & Step-by-Step Answer:

लेखन विभाग

प्रश्न अ.
जमिनीच्या वर येणारी पिके यांची यादी खालील वेबमध्ये लिहा.
उत्तरः

मोठी आई Summary in Marathi

काव्य परिचय:

आपल्या आईपेक्षाही आपणास अजून एक मोठी आई असते. ती म्हणजे ‘भूमी ! जमीन!’ याच आईचा मोठेपणा या पाठात लेखिकेने गायला आहे. आज आपण सर्व व आपणास जन्म देणारी आई ही सुद्धा याच आईची लेकरे आहेत. तिनेच आपणास या सर्व वस्तू पुरवल्या आहेत. ती नसती तर आपले अस्तित्वच या भूतलावर नसते आणि म्हणून त्या भूमीविषयी कृतज्ञतेची भावना आपण सतत मनात जपली पाहिजे हाच संदेश या पाठातून लेखिकेने दिला आहे.

शब्दार्थ:

वाक्प्रचार व अर्थ: